انتظام درآورد . در اين آية نحوهء حركات وجاذبه ودافعه ومدار ، ارتباطات كليّهء نظام كيهانى را با كلمه « سواهنّ » اشاره مىكند . ودر جاى ديگر با بيان فعل « جعلنا » نحوهء كأرش را مشخص مىفرمايد مانند آيهء « وَجَعَلْنا فِي الْأَرْضِ رَواسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِهِمْ » ويا « وَجَعَلْنَا السَّماءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً » يعنى وما ( پس از ساختن زمين أولية به حالت جنين ) در روى آن كوه‌ها وسلسله جبالها را بوجود آورديم وهمچنين ( پس از ساختار زمين ) با گازهاى أطراف خارجي آن جو ضخيمى را به‌منزله سقف محفوظى به وجود آورديم . يعنى پروردگار متعال أول زمين را خلق كرده ، سپس از مواد خودش سلسله جبالها را به صورت كوه وسنگ‌هاى مرتفع تبديل وتغيير حالت داده است ، تا تعادل حركات زمين را به وسيلهء آن كوه‌ها برقرار ومحفوظ نمايد . در بعضي از آيات ، آفرينش را با كلمهء « فطر » به معنى تفكيك وشكافتن بيان فرموده است مانند : « فَطَرَ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ » يعنى خداوندى كه تمام اجرام آسمانها وزمين را ( از يكديگر ) شكافته وجدا نموده است . در اين آية بيان مىكند كه تكوين جهان از آنجا شروع مىشود كه مواد اوليهء تمام اجرام سماوي پس از مراحلى به صورت گاز متراكم ودر حال زبد در آمده وكاملا ببار نشسته وآمادهء تبديل شدن به جنين ستاره بود كه آن را قطعه‌قطعه واز هم جدا نموده ( انفجار بزرگ ) به صورت اجرام سماوي در آورده است . وبدان لحاظ يكى از اسماى حسناى خداوند فاطر است مثل « فاطِرِ السَّماواتِ » . واما يكى ديگر از اسماى أعظم خداوندى « بديع » است ، يعنى ابداع‌كننده ومخترع . وجملهء « بَدِيعُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ » به معنى مخترع خلقت ونظام اجرام كل آسمانهاى هفت‌گانه وزمين ، يا اينكه خداوند تمام عوالم هستى را از طريق علم وابداع به وجود آورده است . با توجه به آيات عظيم الهى در مضمون « فَطَرَ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ » وبه اسم أعظم « فاطِرِ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ » به فرمودهء مفسرين بزرگوار ريشهء لغوى « فطر » به معنى گشادن وجدا جدا كردن يك چيز : ويا از يك چيز بزرگ قطعات متعددى را جدا ساختن است .